Sinds de begindagen van de advertising- en marketingindustrie is men op zoek naar manieren om het gedrag van (potentiële) consumenten te beïnvloeden. We zien toepassingen van verleidingsprincipes in vele vormen, soorten en maten, en het is dan ook niet verwonderlijk dat het sinds 2008 aan een gestage opmars bezig is binnen het online vakgebied.
Opkomst van persuasive technologies
Het is nog best verwonderlijk dat het zo lang geduurd heeft. Pas nu beginnen interaction- en experience designers deze zogenaamde “persuasive technologies” te omarmen, en ontstaan er kaders voor het toepassen ervan binnen User Centered Design (UCD). Daarvoor zijn overigens wel enkele redenen aan te dragen:
- Tot ergens in de jaren 90 dacht men vanuit de traditionele HCI (human computer interaction) nog heel anders over menselijk gedrag in relatie tot systemen. Men ging er van uit dat de interactie met een applicatie een rationeel, functioneel en ordelijk proces was met duidelijke taken en doelen, maar niets blijkt minder waar: het is een chaotisch spel van overtuiging en verleiding.
- Daarnaast is conversie een belangrijke factor geworden. Niet alleen conversie in termen van producten of diensten verkopen, maar ook met betrekking tot het werven van “ambassadeurs” voor jouw organisatie. Verleidingsprincipes worden steeds vaker ingezet in de strijd om de gunst van de consument, in een poging het gedrag van de gebruiker te sturen.
Persuasive Design wordt dus steeds vaker ingezet om de conversie binnen een (web)applicatie positief te beïnvloeden. Maar beter nog is dat er ruimte komt om betekenisvolle online services te ontwikkelen voor gebruikers, die een diepere impact hebben op het leven van mensen. Met name in de hoek van gezonder eten, bewegen en leven zien we tal van positieve toepassingen, wat voorbeelden als Nike en Health Month laten zien. Maar ook andere toepassingen, bijvoorbeeld diensten als “ready for zero” die mensen helpen om uit hun schulden komen, brengen een nieuw soort “experience” dat we nog niet eerder zagen.
Evil persuasive design
Helaas wordt persuasive design nog vaak toegepast met minder nobele motieven in het achterhoofd. In een poging om conversie omhoog te schroeven (en te houden) worden gebruikers online massaal misleid en gemanipuleerd in hun gedrag, zonder dat ze het zelf in de gaten hebben. Het is dan ook niet vreemd dat persuasive design bij veel designers nogal wat gemengde gevoelens oproept, en zijn de voor- en tegenstanders met elkaar in discussie om de kaders rondom ethiek af te bakenen.
Een grijs gebied zal er echter altijd blijven, en de verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk vaak in de handen van de designer zelf. Een mooi model dat deze twee kanten van het verhaal laat zien is dat van Cennydd Bowles. Het laat duidelijk de essentie van UCD zien, geplaatst tegenover dat van persuasive design:
Persuasive design kan dus een goede bijdrage leveren aan een gebruikerservaring, zolang designers zich maar bewust blijven van de gevaren die op de loer liggen. En dat is een verantwoordelijkheid die eenieder die zich met dit vakgebied bezighoudt zelf zal moeten dragen.
Nuttige links
http://www.slideshare.net/dings/persuasive-web-design-how-to-separate-users-from-their-bad-behaviours
Hele goede presentatie over Persuasive design en wat er bij komt kijken.
http://wiki.darkpatterns.org/Home
Normally when you think of “bad design”, you think of laziness or mistakes. These are known as design anti-patterns. Dark Patterns are different – they are not mistakes, they are carefully crafted with a solid understanding of human psychology, and they do not have the user’s interests in mind.
Meer lezen
Tags: design, Gaston, Gaston Jamin, Persuasive design, UCD, usability, User centered design, User Experience, UX
